خبر فوری

بینایی کودکان در مدرسه: نشانه‌هایی که والدین نباید نادیده بگیرند

Sunday 27 September 2026 - 12:38
بینایی کودکان در مدرسه: نشانه‌هایی که والدین نباید نادیده بگیرند
Zoom

کودکی که در خواندن از تخته کلاس مشکل دارد، ممکن است به طور ضروری در تمرکز مشکل نداشته باشد. سردردهای مکرر، دید تار یا کاهش ناگهانی در عملکرد تحصیلی می‌تواند گاهی به یک مشکل بینایی نهفته اشاره کند.

با آغاز سال تحصیلی، متخصصان مراقبت از چشم از والدین می‌خواهند که بیشتر به بینایی کودکان توجه کنند، به ویژه با توجه به اینکه نزدیک‌بینی به طور فزاینده‌ای شایع شده و فعالیت‌های مبتنی بر صفحه نمایش زمان بیشتری را که جوانان صرف تمرکز در فاصله نزدیک می‌کنند، افزایش می‌دهد.

عملکرد تحصیلی می‌تواند مشکلات بینایی نهفته را فاش کند

آغاز سال تحصیلی می‌تواند فرصتی مفید برای شناسایی مشکلات بینایی قبل از آنکه به طور قابل توجهی بر یادگیری تأثیر بگذارد، فراهم کند.

متخصص اپتیک، حسنا ترومباتی، آغاز سال تحصیلی را زمان مناسبی برای ارزیابی بینایی می‌داند. غربالگری زودهنگام می‌تواند کاهش تیزبینی یا مشکلات دیگری را شناسایی کند که ممکن است بر خواندن، توجه و مشارکت در کلاس تأثیر بگذارد.

چشم‌پزشک، دکتر ایمانی یاسر نیز تأکید می‌کند که مشکلات در مدرسه نباید به طور خودکار به مشکلات تمرکز یا یادگیری نسبت داده شود.

کودکان می‌توانند دچار خطاهای انکساری شوند بدون اینکه بتوانند به وضوح آنچه را که می‌بینند توضیح دهند. زیرا یک چشم یا هر دو چشم ممکن است برای جبران یک مشکل عمل کنند، برخی شرایط می‌تواند برای مدت قابل توجهی نادیده گرفته شود.

نشانه‌هایی که والدین و معلمان باید به آن توجه کنند

چندین رفتار روزمره می‌تواند سرنخ‌هایی ارائه دهد که یک کودک ممکن است در دیدن به وضوح مشکل داشته باشد.

بارها و بارها پلک زدن، نزدیک‌تر شدن به کتاب‌ها یا صفحه نمایش، مشکل در خواندن تخته، گزارش دید تار یا تجربه سردردهای مکرر از جمله نشانه‌هایی هستند که نیاز به توجه دارند.

استرابیسم، که در آن چشم‌ها به درستی هم‌راستا نیستند و یک چشم ممکن است به سمت داخل یا خارج بچرخد، دلیل دیگری برای درخواست ارزیابی حرفه‌ای است.

مداخله زودهنگام می‌تواند به ویژه در دوران کودکی مهم باشد زیرا برخی شرایط بینایی می‌تواند بر توسعه بینایی طبیعی تأثیر بگذارد اگر درمان نشود.

نزدیک‌بینی به عنوان یک نگرانی رو به رشد

نزدیک‌بینی یکی از مسائل اصلی است که توجه متخصصان مراقبت از چشم را جلب کرده است. این حالت باعث می‌شود اشیاء دور به صورت تار به نظر برسند و در میان کودکان در بسیاری از نقاط جهان به طور فزاینده‌ای شایع شده است.

پیش‌بینی‌های بین‌المللی نشان داده‌اند که اگر روندهای کنونی ادامه یابد، حدود نیمی از جمعیت جهان تا سال 2050 ممکن است نزدیک‌بین شوند.

تغییرات در سبک زندگی کودکان از جمله عواملی است که مورد بررسی قرار می‌گیرد. جوانان زمان کمتری را در فضای باز می‌گذرانند و زمان بیشتری را به فعالیت‌هایی اختصاص می‌دهند که نیاز به بینایی نزدیک طولانی دارند.

صفحه‌نمایش‌ها بخشی از این محیط در حال تغییر هستند، اما متخصصان هشدار می‌دهند که نباید مسئله را تنها به قرار گرفتن در معرض صفحه نمایش کاهش داد. الگوی وسیع‌تر کار نزدیک پایدار و فعالیت محدود در فضای باز نیز نیاز به توجه دارد.

استفاده از صفحه‌نمایش و خستگی بینایی

استفاده طولانی‌مدت از صفحه‌نمایش می‌تواند به خستگی چشم و خشکی منجر شود، به ویژه زمانی که کودکان برای مدت طولانی بدون استراحت روی یک دستگاه تمرکز کنند.

متخصصان توصیه می‌کنند که تغییرات ساده‌ای برای کاهش ناراحتی انجام شود. کودکان باید به طور منظم استراحت کنند، فاصله دید مناسب را حفظ کنند و در شرایط نوری مناسب کار کنند.

قاعده 20-20 به عنوان یک رویکرد عملی است: بعد از دوره‌های کار نزدیک، کودکان باید به طور منظم به دور نگاه کنند تا به چشم‌هایشان استراحت دهند.

کاهش زمان غیرضروری صفحه‌نمایش نیز می‌تواند فضایی بیشتر برای فعالیت‌های در فضای باز و سایر اشکال تفریحی که نیاز به بینایی نزدیک طولانی ندارند، ایجاد کند.

چرا زمان در فضای باز مهم است

زمانی که در فضای باز سپری می‌شود، در بحث‌های مربوط به پیشگیری از نزدیک‌بینی توجه خاصی را جلب کرده است.

حسنا ترومباتی خانواده‌ها را تشویق می‌کند که فعالیت‌های در فضای باز را به بخشی از روال روزانه کودکان تبدیل کنند، زیرا نور طبیعی عنصر مهمی از یک محیط بینایی متعادل‌تر است.

تشویق کودکان به گذراندن حداقل یک ساعت در روز در فضای باز همچنین می‌تواند به کاهش زمان بی‌وقفه‌ای که به فعالیت‌های نزدیک اختصاص داده می‌شود، کمک کند.

این مسئله فراتر از دید موقتی تار است. سطوح بالای نزدیک‌بینی می‌تواند با افزایش خطر برخی عوارض چشمی در زندگی بعدی، از جمله مشکلات شبکیه، گلوکوم و کاتاراکت مرتبط باشد.

غربالگری زودهنگام می‌تواند تفاوت ایجاد کند

معاینه‌های چشمی در دوران کودکی می‌تواند مشکلات را قبل از آنکه برای والدین، معلمان یا خود کودکان آشکار شود، شناسایی کند.

دکتر ایمانی یاسر توصیه می‌کند که ارزیابی اولیه بینایی قبل از شروع مدرسه برای کودک انجام شود، حتی زمانی که شکایتی مشهود وجود ندارد. معاینات پیگیری سپس می‌تواند به سن، تشخیص و سرعت پیشرفت کودک تنظیم شود.

ارزیابی زودهنگام همچنین برای شناسایی آمبلیوپی، که به طور معمول به عنوان "چشم تنبل" شناخته می‌شود، مهم است. زمانی که یک چشم بینایی ضعیف‌تری نسبت به دیگری توسعه می‌دهد و این وضعیت در دوره توسعه مناسب درمان نشود، کاهش بینایی حاصل می‌تواند دائمی شود.

کودکانی که نزدیک‌بینی آن‌ها به سرعت در حال پیشرفت است ممکن است نیاز به نظارت نزدیک‌تر داشته باشند و در صورت مناسب بودن بالینی، رویکردهای خاصی برای کند کردن پیشرفت آن طراحی شود.

ساخت عادات بینایی سالم‌تر

پیگیری پزشکی تنها بخشی از حفاظت از بینایی کودکان است. عادات روزانه نیز می‌توانند به سلامت طولانی‌مدت چشم کمک کنند.

والدین می‌توانند در حین استفاده از صفحه‌نمایش، استراحت‌های منظم را تشویق کنند، قرار گرفتن غیرضروری در معرض صفحه‌نمایش را کاهش دهند، فاصله خواندن مناسب را حفظ کنند و اطمینان حاصل کنند که کودکان در هنگام انجام تکالیف نوری کافی دارند.

هدف وسیع‌تر تنها تأمین عینک زمانی که یک کودک شروع به دیدن بد می‌کند نیست. بلکه شناسایی مشکلات بینایی به طور زودهنگام، نظارت بر تغییرات در طول زمان و ایجاد عادات که از توسعه سالم چشم حمایت می‌کند، است.

برای خانواده‌ها، پیام ساده است: بینایی کودکان باید همان توجهی را که سایر جنبه‌های سلامت مدرسه دریافت می‌کنند، دریافت کند. کودکی که به راحتی می‌بیند، در موقعیت بهتری برای شرکت در کلاس است، در حالی که چک‌های حرفه‌ای منظم می‌تواند به شناسایی مشکلات در حال ظهور قبل از آنکه تأثیر ماندگاری داشته باشند، کمک کند.