تنشهای ایران-آمریکا-اسرائیل: یک بحران انرژی جهانی با ابعاد تاریخی
تنشهای ژئوپلیتیکی بین ایران، ایالات متحده و اسرائیل همچنان به بیثباتیهای عمده در بازارهای انرژی جهانی دامن میزند و وضعیتی را که پیش از این به دلیل پیامدهای جنگ در اوکراین تضعیف شده بود، تشدید میکند. آژانس بینالمللی انرژی (IEA) هشداری صادر کرده و آن را بدترین بحران انرژی در تاریخ مدرن توصیف کرده است.
فاتح بیرول، مدیر این آژانس، در بیانیهای که به رادیو فرانس اینتر ارائه داد، وضعیت بیسابقهای را توصیف کرد که با همگرایی چندین شوک همزمان مشخص میشود. به گفته وی، جهان با بحران نفتی مرتبط با تنشها در خاورمیانه و بحران گازی ناشی از اختلال در تحویل گاز روسیه به اروپا روبرو است.
این ترکیب که «بحران پیچیده انرژی» نامیده میشود، فشار فزایندهای بر اقتصاد جهانی وارد میکند و شکنندگی زنجیرههای تأمین را تشدید میکند. برخلاف بحرانهای قبلی، اختلال فعلی به طور همزمان بر چندین منبع انرژی استراتژیک تأثیر میگذارد و خطرات عدم تعادل طولانی مدت را تقویت میکند.
این وضعیت با توجه به اینکه تنشها در خاورمیانه مستقیماً بر کشتیرانی از طریق تنگه هرمز تأثیر میگذارد، نگرانکنندهتر است. تنگهای که تقریباً یک پنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند. هرگونه اختلال در این منطقه بحرانی میتواند باعث انسداد جدی در جریانهای بینالمللی انرژی شود.
در عین حال، جنگ در اوکراین همچنان بازار جهانی گاز، به ویژه در اروپا را مختل میکند، که مجبور شده است فوراً منابع خود را سازماندهی مجدد کند و برای جبران کاهش واردات روسیه به جایگزینهای گرانتری متوسل شود.
در مواجهه با این انباشت بحرانها، بازارهای انرژی سطح بیسابقهای از تنش را تجربه میکنند، جایی که خطرات افزایش قیمتها و بیثباتی طولانی مدت عرضه به طور فزایندهای به سناریوهای محتمل تبدیل میشوند.