دادههای بانک جهانی بهبود کارایی دولت مراکش را نشان میدهد
مراکش در دورهای که توسط شاخصهای حکمرانی جهانی بانک جهانی (WGI) پوشش داده شده، بهبود کارایی دولت را ثبت کرده است و آخرین ارقام ذکر شده در نسخه 2025 به تدریج افزایش موقعیت کشور در این بعد از حکمرانی را نشان میدهد.
شاخص کارایی دولت به رتبه درصدی 55.96 از 100 رسید و برآورد مثبت حکمرانی +0.18 را به همراه داشت. این رقم افزایش 4.24 امتیاز را در مقایسه با 51.72 ثبت شده در سال 2020 نشان میدهد، طبق دادههای ارائه شده.
این پیشرفت در طول چندین سال به وقوع پیوسته است، از جمله دورهای که از سال 2021 آغاز میشود، زمانی که دولت به رهبری عزیز اخنوش به قدرت رسید. زمانبندی این بهبود در دوره فعلی دولت قرار میگیرد، هرچند که شاخصهای بانک جهانی به خودی خود رابطه علت و معلولی مستقیمی بین افزایش نمره و سیاستهای اجرایی دولت برقرار نمیکنند.
افزایش تدریجی در اندازهگیری کارایی دولت
کارایی دولت یکی از شش بعدی است که توسط WGI ارزیابی میشود. این بعد نگرشها را در مورد کیفیت خدمات عمومی، خدمات مدنی، تدوین و اجرای سیاستها و اعتبار تصمیمات دولت منعکس میکند.
برای مراکش، حرکت از 51.72 در سال 2020 به 55.96 در نسخه ذکر شده نشاندهنده یک مسیر رو به رشد پایدار است نه یک تغییر یکساله. این تحول در پسزمینهای چالشبرانگیز از نظر اقتصادی و محیطی، از جمله خشکسالیهای مکرر، فشارهای تورمی و افزایش هزینههای انرژی و کالاهای اساسی رخ داده است.
در همین دوره، دولت به دنبال اجرای مجموعهای از برنامههای عمومی، پروژههای توسعه و ابتکارات اجتماعی بود. دادههای حکمرانی یک شاخص مقایسهای از چگونگی درک این ابعاد نهادی و سیاستی ارائه میدهند، اما به خودی خود تأثیر فردی هر برنامه را اندازهگیری نمیکنند.
ابعاد دیگر حکمرانی نیز نمرات قابل اندازهگیری را نشان میدهند
چارچوب بانک جهانی فراتر از کارایی دولت است. این چارچوب شش حوزه وسیع را ارزیابی میکند: صدای مردم و پاسخگویی، ثبات سیاسی، کارایی دولت، کیفیت نظارتی، حاکمیت قانون و کنترل فساد. این شاخصها از منابع بینالمللی متعدد، از جمله نظرسنجیهای خانوار و کسبوکار و همچنین ارزیابیهای کارشناسان ساخته شدهاند.
در ارقام ذکر شده برای مراکش، کیفیت نظارتی به رتبه درصدی 55.19 رسید. این بعد به درک ظرفیت مقامات برای تدوین و اجرای سیاستها و مقرراتی که از توسعه بخش خصوصی حمایت میکند، مربوط میشود.
شاخص ثبات سیاسی و عدم خشونت به 56.10 رسید، در حالی که اندازهگیری حاکمیت قانون در همان مجموعه ارقام به 53.01 رسید.
به طور کلی، این شاخصها تصویر چند بعدی از محیط نهادی مراکش را ارائه میدهند که حوزههایی از عملکرد اداری و مقررات تا ثبات سیاسی و پایبندی به چارچوبهای قانونی را در بر میگیرد.
چرا ارقام نیاز به تفسیر دقیق دارند
WGI عمدتاً برای تسهیل مقایسهها در بین کشورها و در طول زمان طراحی شدهاند. این شاخصها به عنوان یک کارت امتیاز جامع برای یک دولت خاص در نظر گرفته نشدهاند.
بانک جهانی تأکید میکند که این شاخصها بر اساس برداشتها هستند و بنابراین باید به عنوان برآوردهایی در نظر گرفته شوند نه اندازهگیریهای قطعی از عملکرد دولت. تغییرات در دادههای منبع، در دسترس بودن دادهها و برداشتها نیز میتوانند نتایج را تحت تأثیر قرار دهند، در حالی که برداشتها ممکن است بلافاصله اصلاحات انجام شده را منعکس نکنند.
بازنگری 2025 همچنین تغییرات روششناختی را معرفی کرده و برآوردهای تاریخی را دوباره محاسبه کرده است تا ثبات در سری زمانی حفظ شود. دادههای بانک جهانی بیش از 200 اقتصاد را پوشش میدهد و از 35 منبع داده بینکشوری استفاده میکند.
برای مراکش، حرکت رو به بالا در کارایی دولت بنابراین بهترین شکل را به عنوان یکی از عناصر تصویر کلی حکمرانی مشاهده میشود. این شواهدی از تغییر در شاخص مبتنی بر برداشت را ارائه میدهد، در حالی که ارزیابی سیاستهای فردی دولت و تأثیرات ملموس آنها را به سایر اندازهگیریهای اقتصادی، اجتماعی و نهادی واگذار میکند.
مسیر حکمرانی مراکش در چشمانداز
این ارقام به تغییر قابل توجهی در شاخص کارایی دولت مراکش در طول پنج سال از 2020 اشاره میکنند. افزایش همزمان با دوره حکومت دولت اخنوش از 2021 به بعد است، اما دادههای WGI موجود به تنهایی این تغییر را به یک اداره یا سیاست خاص نسبت نمیدهند.
اهمیت وسیعتر نتایج در ترکیب چندین بعد حکمرانی نهفته است. کیفیت نظارتی، ثبات سیاسی، حاکمیت قانون و کارایی دولت هر یک جنبههای مختلفی از رابطه بین نهادها، مدیریت عمومی و فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی را در بر میگیرند.
با ادامه اجرای برنامههای توسعه و اجتماعی در مراکش در حالی که با فشارهای اقتصادی و اقلیمی مواجه است، این شاخصها یک نقطه مرجع خارجی برای پیگیری مسیر نهادی کشور فراهم میکنند. این شاخصها زمانی که در کنار سایر اندازهگیریهای ارائه خدمات عمومی، عملکرد اقتصادی، اصلاحات نهادی و نتایج اجتماعی در نظر گرفته شوند، بیشتر اطلاعات مفیدی ارائه میدهند.