مراکش با شکلگیری تغییر استراتژیک، به انرژی هستهای نزدیکتر میشود
با تشدید فشارهای انرژی، آب و هوا و صنعتی، مراکش وارد مرحلهای محوری در شکلدهی به استراتژی انرژی آینده خود میشود. انرژی هستهای که زمانی یک گزینه ثانویه محسوب میشد، اکنون به عنوان یک مسیر استراتژیک جدی در حال ظهور است که ناشی از نیاز روزافزون به حفظ استقلال انرژی ملی و کاهش آسیبپذیری در برابر تصمیمات خارجی است.
این تغییر در 10 مارس در پاریس در اجلاس جهانی انرژی هستهای آشکار شد، جایی که عزیز اخنوش، رئیس دولت، از یک تحول آشکار در سیاست خبر داد. ادغام بالقوه انرژی هستهای غیرنظامی در ترکیب انرژی مراکش به عنوان "ادامه طبیعی" استراتژی این کشور توصیف شد - نشانهای از اینکه انرژی هستهای دیگر فرضی نیست، بلکه به طور فزایندهای بخشی از یک مسیر تعریف شده است.
از سال 2009، مراکش گامهای مهمی در تغییر مدل انرژی خود برداشته است، به طوری که منابع تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی و بادی اکنون بیش از 46 درصد از ظرفیت نصب شده را تشکیل میدهند و هدف آن تا سال 2030، 52 درصد است. اگرچه این پیشرفت مورد تحسین گسترده قرار گرفته است، اما محدودیتهای ساختاری را نیز آشکار کرده است. انرژیهای تجدیدپذیر، که ذاتاً متناوب هستند، برای تضمین تأمین پایدار برق به منابع پشتیبان قابل اعتمادی نیاز دارند - موضوعی که با افزایش تقاضا به دلیل رشد صنعتی، توسعه دیجیتال و تغییرات جمعیتی، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در این زمینه، انرژی هستهای به عنوان یک نیروی تثبیتکننده، قادر به ارائه انرژی پایدار و قابل پیشبینی، در نظر گرفته میشود. به جای جایگزینی انرژیهای تجدیدپذیر، به طور فزایندهای به عنوان یک جزء مکمل در یک سیستم انرژی هیبریدی که برای تولید کم کربن و انعطافپذیری طراحی شده است، در نظر گرفته میشود. مزایای آن - تولید ثابت، کاهش قرار گرفتن در معرض نوسانات بازار و ثبات هزینه در درازمدت - در چشمانداز غیرقابل پیشبینی انرژی جهانی، اهمیت پیدا میکند.
انرژی هستهای فراتر از تولید برق، به عنوان کاتالیزوری برای توسعه صنعتی گستردهتر نیز دیده میشود. این انرژی میتواند از بخشهای کلیدی مانند نمکزدایی آب دریا، تولید هیدروژن کم کربن، صنایع سنگین و زیرساختهای دیجیتال پشتیبانی کند. برای کشوری که با تنش آبی فزایندهای روبرو است، ارتباط بین انرژی هستهای و ظرفیت نمکزدایی در مقیاس بزرگ به ویژه استراتژیک است. در عین حال، ظهور مراکز داده و اقتصاد دیجیتال، تقاضا برای منابع انرژی پایدار و مداوم را ایجاد میکند.
حاکمیت انرژی همچنان یک موضوع اصلی در گفتمان رسمی است. در جهانی که با تنشهای ژئوپلیتیکی و زنجیرههای تأمین مختلشده مشخص میشود، انرژی هستهای مزایایی مانند ذخیرهسازی سوخت، منابع متنوع و کاهش وابستگی به شرایط آب و هوایی را ارائه میدهد. با این حال، دستیابی به حاکمیت واقعی به چیزی بیش از زیرساخت نیاز دارد - این امر به ایجاد یک اکوسیستم ملی قوی شامل آموزش، مقررات و تخصص فناوری بستگی دارد.
زمان یکی دیگر از عوامل حیاتی است. توسعه زیرساختهای هستهای یک فرآیند بلندمدت است که اغلب از تصمیم تا بهرهبرداری بیش از 15 سال طول میکشد. در حالی که مراکش هنوز جایی برای تعریف رویکرد خود دارد، تأخیرها میتواند وابستگی به فناوریها و شرکای خارجی را افزایش دهد.
بنابراین، انتخابها و مشارکتهای فناوری نقش تعیینکنندهای ایفا خواهند کرد. راکتورهای مدولار کوچک (SMR) به عنوان یک راهحل انعطافپذیر و بالقوه مقرونبهصرفه در حال بررسی هستند. با این حال، فراتر از فناوری، میزان انتقال دانش نهفته در مشارکتها، استقلال بلندمدت کشور را تعیین خواهد کرد.
مراکش همچنین ممکن است از یک دارایی استراتژیک منحصر به فرد بهرهمند شود: ذخایر وسیع فسفات آن که حاوی اورانیوم است. اگرچه این منبع هنوز در مراحل اولیه توسعه است، اما در نهایت میتواند به کنترل جزئی بر چرخه سوخت هستهای کمک کند.
از نظر نهادی، گذار به انرژی هستهای نیاز به اصلاحات قابل توجهی دارد. نهادهای موجود مانند CNESTEN و AMSSNuR پایه و اساس را فراهم میکنند، اما یک برنامه هستهای غیرنظامی در مقیاس کامل نیازمند حاکمیت یکپارچه، از جمله تنظیم مستقل، یک اپراتور ملی و نظارت استراتژیک هماهنگ است. نقش آینده ONEE در این زمینه به ویژه مهم خواهد بود.
در سطح جهانی، علاقه مجدد به انرژی هستهای، فوریت تصمیمگیری مراکش را افزایش میدهد. کشورهایی مانند مصر و امارات متحده عربی قبلاً برنامههای بزرگی را آغاز کردهاند و سهم رقابت منطقهای و موقعیت فناوری را افزایش دادهاند.
در نهایت، انرژی هستهای چیزی بیش از یک انتخاب فنی است - این یک تعهد سیاسی بلندمدت است که مسیر اقتصادی، صنعتی و دیپلماتیک مراکش را شکل خواهد داد. بیانیهای که در پاریس صادر شد، این نقطه عطف را برجسته میکند: پذیرش انرژی هستهای به معنای مقابله کامل با پیامدهای آن است، زیرا این کشور مسیر خود را به سمت استقلال استراتژیک بازتعریف میکند.